مصحف شریف نور


پیوسته کتابت، آرایش و چاپ قرآن کریم مهمترین بستر تبلور و شکوفایی هنر ملی ایرانیان بوده و حوزه های مختلف هنرهای مکتوب چون کتابت، کتاب آرایی و کتاب سازی قله های شکوفایی خود را در قالب قرآن و کلام وحی شاهد بوده است.

نوشکفته این جریان دینی هنر ایرانی «مصحف شریف نور» است که به مدد جدیدترین فناوری های چاپ کشور آلمان پس از هشت سال پیگیری های وسواس گونه به بار نشست و به جامعۀ هنری کشور معرفی گردید.                        
                      

 

در خاتمه سطر آخر این قرآن که به خط محقق جلی کتابت شده، آمده است: «کتبه الفقیر المذنب نورالدین محمد» که نحوۀ کتابت قرآن و نوع کاغذ و نیز کیفیت تذهیب نشان می دهد که خوشنویس اثر «نورالدین محمد اصفهانی» است که در خلال نیمه دوم قرن دهم از وی آثار ارزشمندی باقی مانده و وجه تسمیۀ قرآن چاپی نیز به بهانۀ اسم کاتب آن نورالدین محمد است که مصحف نور نام گرفته و برای توصیف کلام خدا چه صفتی زیبنده تر از نور؟!

مصحف شریف نور برخلاف سایر نمونه های باقی مانده از گذر زمان تنها مصحف کامل به خط محقق و چون برگ زرینی از هنر شیعی این سرزمین خودنمایی می کند. نسخه خطی این مصحف شریف به تاریخ بیست و هفتم شوال سال 1026 هجری قمری توسط نواب شاه به فرزندش هدیه شده است. 

دعای ختم قرآن و فال نامۀ پایانی مصحف شریف نور به خط نستعلیق در بستری از تذهیب با شکوه، نشانه ای از هنرمندان ارادتمند و سرسپردۀ شیعی عصر صفویه است. چهار صفحه سراسر تذهیب شدۀ ابتدای قرآن نیز به لحاظ طرح شگفت انگیز پیچیدۀ متن و حاشیه، از عالی ترین نمونه های زمان خود است. 

برنامه ریزی چاپ مصحف نور در شهر کلن آلمان آغاز شد ولی چون نفاست و ظرافت نسخه خطی اجازۀ اسکن مستقیم را نمی داد لذا اسلاید تهیه شد و به کمک معتبرترین لیتوگرافی در شهر کوبلنز آلمان اسلایدها اسکن و فایل دیجیتالی تهیه گردید. سپس مدیریت هنری پروژه با توجه به ضرورت توجه به شرایط و لوازم حفظ حرمت و شأن و اعتبار قرآن کریم، پنج چاپخانۀ آلمان را انتخاب کردند و از همگی نمونه های چاپ دریافت نمودند. برای بازسازی کاغذ قدیمی مصحف، نوعی کاغذ 115 گرم کرم رنگ با میزان اسیدی خنثی به شرکت های کاغذ سازی سفارش تولید داده شد و نیز شرکت رنگ سازی  Epple  مأمور شد که رنگ طلایی نسخه خطی را آنالیز و دقیقاً عین آنرا برای چاپ اثر تولید نماید. 

همزمان با آغاز فرایند چاپ، طراحی جلد با الگو قرار دادن جلد قدیمی انجام گرفت. جلد مصحف شریف نور از چرم تیماج قهوه ای رنگ یکپارچه با لبه برگردان عیناً مطابق با جلد قدیمی و دارای برجستگی در رویه و پشت طلاکوب و کتیبۀ بازوبندی در حاشیۀ فرو رفته با نقش اسلیمی و گل بوته های برجسته ساخته شد و با روش پتینه کاری مناسب چرم و ورقۀ طلا حس کهنگی در آن ایجاد گردید تا یکی از بهترین و نزدیکترین نمونه های جلد چرمی ایرانی معاصر ساخته شود. (جلد مصحف شریف نور در حال حاضر پرهزینه ترین جلد قرآن چاپی در کشور می باشد.) 

لازم الذکر است که به جهت اطمینان از سلامت و صحت فنی قرآن با کمک اساتید قرآن پژوه، متن قرآن چندین بار مورد بررسی و تصحیح قرار گرفته است.

·          نظر استاد محمود فرشچیان پیرامون این مصحف شریف:

 در مصحف شریف نور، خوشنویسی غیر معمول و تذهیب مفصل پرتجمل در تمام صفحات و جلوۀ بی نظیر جملگی مجموعه ای را به وجود آورده است که به راستی نور از آن می بارد. مصحف شریف نور از همان گونه رجعت های هنرمندانۀ فراتر از زمان خویش و ثمرۀ تلاش نه سده هنر خوشنویسی و تذهیب ایران زمین است. بهترین مشخصۀ این اثر همان نگارش آن به خط محقق است که با کمترین غلط نوشتاری که نشانه سواد و دانش خوش نویس است اجرا شده است.